
Waarom bakt eten aan in een RVS pan? Zo voorkom je plakken
/ bijgewerkt op , 7 min lezen

/ bijgewerkt op , 7 min lezen
Een RVS pan is sterk, duurzaam en perfect om vlees, vis, groenten en aardappels mooi bruin te bakken. Toch lopen veel mensen tegen hetzelfde probleem aan: het eten blijft plakken. Vooral bij kipfilet, biefstuk, vis of een eitje lijkt het soms alsof alles vastzuigt aan de bodem.
RVS heeft geen antiaanbaklaag. Dat is juist een voordeel, want daardoor kan de pan hoge temperaturen aan, gaat hij lang mee en kun je ingrediënten mooi karamelliseren. Maar het betekent ook dat de pan iets meer techniek vraagt.
Eten blijft vaak plakken door één van deze oorzaken:
Het goede nieuws: als je de juiste stappen volgt, kun je ook in een RVS pan bakken zonder dat alles vastplakt.
De meest gemaakte fout is bakken in een pan die nog niet goed op temperatuur is. Bij een koude of lauwe RVS pan hechten eiwitten en zetmeel zich sneller aan het oppervlak. Daardoor blijven vlees, vis of aardappels makkelijker plakken.
Zet de pan eerst leeg op middelhoog vuur (70% van het maximale vermogen). Laat hem rustig warm worden voordat je olie of boter toevoegt. Dit duurt meestal één tot enkele minuten, afhankelijk van je kookplaat en de dikte van de pan.
Een goede RVS koekenpan met dikke bodem of meerlaagse opbouw heeft even tijd nodig om egaal warm te worden. Dat is normaal.
Een simpele manier om te controleren of je RVS pan warm genoeg is, is de watertest.
Laat een paar druppels water in de droge pan vallen. Verdampen ze direct? Dan is de pan vaak nog niet optimaal op temperatuur. Rollen de druppels als kleine bolletjes door de pan? Dan is de pan heet genoeg om te gaan bakken. Dit word ook wel het leidenfrost effect genoemd.
Haal daarna het water uit de pan, voeg olie of boter toe en leg je ingrediënt erin zodra de vetstof mooi warm is.
Let op: gebruik deze test vooral als richtlijn. Voor kwetsbare ingrediënten zoals vis of ei wil je de pan niet extreem heet hebben.
Een RVS pan heeft olie, boter of een combinatie van beide nodig om goed te bakken. De vetstof vormt een dun laagje tussen het eten en de panbodem. Daardoor kan het ingrediënt beter dichtschroeien en laat het makkelijker los.
Voor vlees kun je bijvoorbeeld arachideolie gebruiken en eventueel later een klontje boter toevoegen voor smaak. Voor aardappels werkt olie of geklaarde boter goed. Voor vis is voldoende vetstof extra belangrijk, omdat vis sneller scheurt.
Gebruik liever iets te veel dan te weinig vet, zeker als je nog moet wennen aan koken met RVS. Dit kan je later altijd gaan afbouwen als je de techniek onder de knie hebt.
Vocht is één van de grootste oorzaken van plakken. Leg je natte kipfilet, biefstuk of vis direct in de pan, dan koelt de pan snel af. In plaats van bakken gaat het ingrediënt eerst stomen. Daardoor ontstaat minder snel een korstje en blijft het eten eerder aan de bodem kleven.
Dep vlees, vis of tofu daarom altijd droog met keukenpapier voordat je het in de pan legt. Dat kleine stapje maakt veel verschil.
Ook bij aardappels werkt dit goed. Spoel je aardappels af of kook je ze voor? Laat ze dan eerst goed uitdampen voordat je ze bakt.
Veel mensen proberen vlees of vis direct los te trekken zodra het lijkt te plakken. Juist dat zorgt ervoor dat het kapot gaat.
Bij RVS gebeurt er iets handigs: zodra het ingrediënt goed is dichtgeschroeid, laat het vaak vanzelf los. Geef het dus even tijd. Leg bijvoorbeeld een biefstuk of kipfilet in de pan en laat hem rustig liggen. Probeer pas na een paar minuten voorzichtig te bewegen.
Komt het nog niet los? Wacht dan nog even. Als de temperatuur goed is en er genoeg vetstof in de pan zit, laat het eten meestal vanzelf los zodra er een mooi korstje is gevormd.
Een overvolle pan koelt snel af. Daardoor gaat het eten vocht loslaten en krijg je eerder een stoom-effect dan een bak-effect. Het resultaat: minder bruining en meer kans op plakken.
Bak grote hoeveelheden liever in porties. Dat kost soms iets meer tijd, maar je krijgt veel betere resultaten. Vooral bij kipblokjes, champignons, aardappels en groenten is dit belangrijk.
Een handige regel: zorg dat elk stukje contact heeft met de panbodem en dat er wat ruimte tussen de ingrediënten blijft.
RVS houdt van controle. Te laag vuur zorgt ervoor dat eten niet goed dichtschroeit. Te hoog vuur kan olie verbranden en ingrediënten direct laten vastbakken.
Voor de meeste gerechten is middelhoog vuur voldoende. Een goede RVS pan geleidt warmte vaak beter dan je denkt, zeker als hij een meerlaagse bodem heeft.
Gebruik hoog vuur vooral kort, bijvoorbeeld om vlees aan te schroeien. Zet daarna het vuur iets lager om rustig verder te garen.
Kipfilet blijft vaak plakken als de pan te koud is of als je de kip te snel beweegt. Dep de kip droog, verwarm de pan goed voor, voeg olie toe en laat de kip rustig liggen tot hij vanzelf loskomt.
Voor biefstuk mag de pan goed heet zijn. Dep het vlees droog, voeg olie toe en schroei de biefstuk dicht. Niet schuiven, niet drukken en pas draaien als er een korstje is gevormd. Doe dit aan beide kanten, je kan tijdens het bakken de biefstuk arroseren voor extra smaak.
Vis is kwetsbaar en heeft voldoende vetstof nodig. Gebruik middelhoog vuur en beweeg de vis niet te snel. Begin eventueel met de huidkant naar beneden als je vis met huid bakt.
Een ei bakken in RVS kan, maar vraagt wat meer gevoel. Gebruik voldoende boter of olie en zet het vuur niet te hoog. Voor dagelijks eieren bakken blijft een keramische of antiaanbakpan vaak makkelijker.
Aardappels blijven vooral plakken als ze te nat zijn of als je ze te snel omschept. Laat gekookte aardappels eerst uitdampen en bak ze daarna in een goed voorverwarmde pan met genoeg vetstof.
Een beetje aanbakken is niet altijd erg. Sterker nog: de bruine bakresten op de bodem zitten vol smaak. In de keuken noemen we dit vaak de aanbaksels of fond. Die kun je gebruiken als basis voor een heerlijke saus.
Blus de pan na het bakken af met een scheutje water, bouillon, wijn of room. Roer de bakresten los met een houten lepel of garde en je hebt direct een smaakvolle jus of saus.
Zwart verbrande resten wil je natuurlijk voorkomen. Bruine aanbaksels zijn smaakvol; zwarte resten zijn bitter.
Laat de pan eerst iets afkoelen. Giet er daarna warm water in en laat de aangekoekte resten losweken. Vaak kun je ze daarna eenvoudig verwijderen met een spons of afwasborstel.
Voor hardnekkige resten kun je de pan met een laagje water kort opwarmen. Voeg eventueel een beetje afwasmiddel toe en schraap voorzichtig met een houten spatel. Gebruik liever geen agressieve schuurspons op een gepolijste RVS pan, omdat dit krassen kan veroorzaken.
RVS kan tegen een stootje, maar goed schoonmaken verlengt de levensduur en zorgt ervoor dat je de volgende keer minder last hebt van plakken.
De meeste problemen ontstaan door kleine gewoontes. Dit zijn de fouten die je makkelijk kunt vermijden:
Wie deze fouten voorkomt, merkt al snel dat koken met RVS veel makkelijker wordt.
Een antiaanbakpan is makkelijker voor kwetsbare producten zoals eieren, pannenkoeken of delicate vis. Een RVS pan is juist sterker bij hogere temperaturen en ideaal voor vlees, aardappels, groenten en gerechten waarbij je een mooie bruine korst wilt.
De beste keuze hangt dus af van wat je kookt. Veel thuiskoks gebruiken beide: een RVS pan voor krachtig bakken en een keramische of antiaanbakpan voor delicate bereidingen.